Po rozwodzie byli małżonkowie często pozostają współwłaścicielami domu, mieszkania lub działki. Zdarza się, że jedna osoba przez wiele lat samodzielnie korzysta z nieruchomości, ponosi koszty jej utrzymania, przeprowadza remonty i traktuje ją jak swoją własność. W takich sytuacjach pojawia się pytanie: czy możliwe jest zasiedzenie nieruchomości po rozwodzie?
Odpowiedź brzmi: tak, jednak zasiedzenie udziału byłego małżonka wymaga spełnienia określonych warunków oraz zgromadzenia odpowiednich dowodów.
Czy możliwe jest zasiedzenie nieruchomości w trakcie małżeństwa?
Co do zasady nie. Przepisy przewidują, że bieg zasiedzenia pomiędzy małżonkami nie rozpoczyna się lub ulega zawieszeniu na czas trwania małżeństwa-art. 121 pkt 3 w zw. z art. 175 kodeksu cywilnego.
Oznacza to, że nawet wieloletnie korzystanie z nieruchomości należącej do współmałżonka nie prowadzi do nabycia własności przez zasiedzenie. Okres pozostawania w związku małżeńskim zasadniczo nie jest wliczany do terminu zasiedzenia.
Jest to jedna z najważniejszych kwestii, o której należy pamiętać analizując możliwość zasiedzenia domu po rozwodzie.
Kiedy rozpoczyna się bieg zasiedzenia po rozwodzie?
Możliwość zasiedzenia nieruchomości przez byłego małżonka pojawia się dopiero po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego.
Od tego momentu były małżonek może rozpocząć wykonywanie posiadania samoistnego, czyli zachowywać się wobec nieruchomości jak właściciel.
W większości spraw dotyczących zasiedzenia po rozwodzie zastosowanie znajduje termin 30 lat. Wynika to z faktu, że osoba korzystająca z nieruchomości najczęściej wie, iż formalnie właścicielem lub współwłaścicielem pozostaje były małżonek.
Zasiedzenie udziału byłego małżonka – jakie warunki trzeba spełnić?
Samo zamieszkiwanie w nieruchomości nie wystarczy. Aby sąd stwierdził zasiedzenie udziału we współwłasności, konieczne jest wykazanie, że posiadacz wykonywał prawa właścicielskie w sposób wyłączny i nieprzerwany.
W praktyce oznacza to między innymi:
- samodzielne zarządzanie nieruchomością,
- ponoszenie wszystkich kosztów utrzymania,
- przeprowadzanie remontów i inwestycji na własny rachunek,
- wyłączne korzystanie z domu lub mieszkania,
- brak zainteresowania nieruchomością ze strony byłego małżonka.
Sąd bada, czy doszło do wyraźnego odsunięcia drugiego współwłaściciela od wykonywania prawa własności.
Wyprowadzka byłego małżonka a zasiedzenie nieruchomości
Wiele osób zakłada, że skoro były mąż lub była żona wyprowadzili się kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu, to zasiedzenie nastąpi automatycznie.
Nie jest to prawdą.
Wyprowadzka jednego z małżonków może być istotnym argumentem, ale sama w sobie nie przesądza o zasiedzeniu. Kluczowe znaczenie ma sposób korzystania z nieruchomości przez osobę, która pozostała w domu lub mieszkaniu.
Jeżeli przez wiele lat samodzielnie podejmowała ona wszystkie decyzje dotyczące nieruchomości i zachowywała się jak jedyny właściciel, może to przemawiać za stwierdzeniem zasiedzenia udziału byłego małżonka.
Jak udowodnić zasiedzenie nieruchomości po rozwodzie?
Postępowanie o zasiedzenie wymaga przedstawienia przekonujących dowodów.
Najczęściej wykorzystywane są:
- decyzje podatkowe,
- potwierdzenia opłacania podatku od nieruchomości,
- rachunki i faktury za remonty,
- dokumentacja inwestycji budowlanych,
- zeznania sąsiadów i świadków,
- dokumenty potwierdzające wyłączne korzystanie z nieruchomości.
Im dłuższy okres samodzielnego władania nieruchomością oraz im bardziej jednoznaczne są dowody, tym większe szanse na pozytywne rozstrzygnięcie sprawy.
Zasiedzenie między byłymi małżonkami – dlaczego sprawy są trudne?
Sprawy o zasiedzenie między członkami rodziny należą do najbardziej skomplikowanych postępowań dotyczących prawa własności.
Sądy podchodzą do nich bardzo ostrożnie, ponieważ w relacjach rodzinnych często dochodzi do nieformalnych ustaleń dotyczących korzystania z nieruchomości. Z tego względu wymagane jest wykazanie, że posiadanie miało charakter samoistny i było wykonywane jak przez właściciela.
Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego, historii nieruchomości oraz zgromadzonej dokumentacji.
Adwokat od zasiedzenia nieruchomości – kiedy warto skorzystać z pomocy prawnej?
Jeżeli od wielu lat samodzielnie korzystają Państwo z domu, mieszkania lub działki po rozwodzie, warto przeanalizować, czy istnieją podstawy do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia.
Profesjonalna analiza dokumentów oraz ocena materiału dowodowego pozwalają ustalić, czy w konkretnej sprawie spełnione zostały przesłanki zasiedzenia nieruchomości lub udziału byłego małżonka.
Każda sprawa o zasiedzenie wymaga indywidualnego podejścia, dlatego przed podjęciem działań warto skonsultować swoją sytuację z adwokatem specjalizującym się w prawie nieruchomości.