Podstawa prawna
Nie w każdej sytuacji środki zgromadzone na rachunku bankowym muszą przechodzić przez postępowanie spadkowe. Prawo bankowe daje właścicielowi rachunku konkretne narzędzie, które pozwala przekazać pieniądze szybko i bez udziału sądu czy notariusza. Tym narzędziem jest dyspozycja wkładem na wypadek śmierci, uregulowana w art. 56 ustawy – Prawo bankowe.
Właściciel rachunku może za życia złożyć w banku polecenie, aby po jego śmierci bank wypłacił wskazaną kwotę określonym osobom.
Kogo można wskazać?
Ustawa jasno określa krąg uprawnionych. Właściciel rachunku może wskazać wyłącznie małżonka, wstępnych (np. rodziców, dziadków), zstępnych (np. dzieci, wnuków) oraz rodzeństwo. Nie może natomiast objąć dyspozycją partnera pozostającego w związku nieformalnym ani dalszych krewnych.
Jeżeli ktoś chce zabezpieczyć inne osoby, powinien sięgnąć po dodatkowe instrumenty, np. testament.
Jakie skutki wywołuje dyspozycja?
Środki objęte dyspozycją nie wchodzą do masy spadkowej. Oznacza to, że spadkobiercy nie obejmują ich w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku ani w akcie poświadczenia dziedziczenia.
Po śmierci posiadacza rachunku uprawniona osoba zgłasza się do banku z wymaganymi dokumentami, a bank wypłaca jej wskazaną kwotę. Cała procedura przebiega poza sądem i bez udziału notariusza.
Ustawodawca wprowadził jednak limit kwotowy określony w art. 56 ust. 2 Prawa bankowego, dlatego właściciel rachunku nie może w ten sposób rozdysponować dowolnej sumy.
Dlaczego warto z niej skorzystać?
Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci stanowi jedno z najprostszych narzędzi planowania majątkowego. Dzięki niej właściciel rachunku może zapewnić bliskim szybki dostęp do środków na bieżące wydatki, koszty pogrzebu czy utrzymanie rodziny w pierwszym, najtrudniejszym okresze po śmierci.
Takie rozwiązanie ogranicza również ryzyko konfliktów między spadkobiercami oraz zmniejsza presję związaną z długotrwałym postępowaniem spadkowym.
O czym trzeba pamiętać?
Właściciel rachunku musi złożyć dyspozycję osobiście w banku za życia. Może ją w każdej chwili zmienić albo odwołać. Dyspozycja nie zastępuje testamentu, ponieważ obejmuje wyłącznie środki zgromadzone na konkretnym rachunku.
Choć środki te nie wchodzą do spadku, w określonych sytuacjach mogą wpływać na rozliczenia między spadkobiercami, na przykład przy ocenie roszczeń o zachowek. Każdą sprawę warto więc przeanalizować indywidualnie.